Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος – Σαγματά στο Ύπατο

Η ιστορική Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος – Σαγματά, ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια στον ελλαδικό χώρο, είναι χτισμένη σε υψόμετρο 747 μέτρων στην κορυφή του Σαγματίου όρους περιοχή Υπάτου Δήμου Θηβαίων. Μισή ώρα περίπου μακριά από τη Θήβα και 8 χιλιόμετρα από την Εθνική οδό Αθηνών – Λαμίας (80ο χλμ.)

Η Ίδρυση της Μονής Σαγματά

Σύμφωνα με τον Παυσανία το βουνό στα αρχαία χρόνια ονομαζόταν «Υπάτιον Όρος» και στην κορυφή του υπήρχε μεγαλοπρεπής αρχαιοελληνικός ναός και άγαλμα του Υπάτου Διός. Στη βυζαντινή περίοδο και ειδικότερα τον 12ο αιώνα, άρχισε να κτίζεται η Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος – Σαγματά. Κτήτορας ο Όσιος Κλήμης και χρηματοδότης ο αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός, ο οποίος με χρυσόβουλό του το 1106 παραχώρησε ιδιαίτερα προνόμια στο μοναστήρι, καθώς και πλούσια δώρα. Η μονή αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής διάταξης των μονών της Κεντρικής Ελλάδος κατά τον 11ο με 12ο μ.Χ αι. Έχει τραπεζιόσχημη κάτοψη, κεραμοσκεπές διαβατικό, θυρωρείο, αποθήκες, δεξαμενή νερού, κελλιά, ξενώνα, μαγειρείο, τράπεζα και φούρνους.

Το καθολικό της μονής

Στο κέντρο της Ιεράς Μονής υψώνεται το καθολικό, που είναι αφιερωμένο στη μεταμόρφωση του Σωτήρος και κτίστηκε τον 12ο αιώνα. Ο ρυθμός του είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος μετά τρούλου. Χωρίζεται σε 4 μέρη : στο Ιερό, στον κυρίως ναό, στον εσωνάρθηκα ή Λιτή και στον εξωνάρθηκα, ο οποίος μαζί με το καμπαναριό είναι κτίσματα του 15ου ή 16ου αιώνα.
Το πιο ενδιαφέρον τμήμα του ναού είναι το ψηφιδωτό δάπεδό του. Είναι ωραιότατο, από τα σπάνια δείγματα αυτής της γοητευτικής βυζαντινής τέχνης, φτιαγμένο με λεπτές πολύχρωμες ψηφίδες. Έχει θαυμάσιες παραστάσεις από το ζωικό και φυτικό βασίλειο καθώς και γεωμετρικά σχήματα.

Τα γραφικά παρεκκλήσια

Σε απόσταση 150μ. νότια της Μονής ο επισκέπτης θα συναντήσει το γραφικό παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου, κτίσμα πιθανώς του 16ου αιώνα, στο τέμπλο του οποίου βρίσκονται εντοιχισμένοι κιονίσκου από το παλιό μαρμάρινο τέμπλο του καθολικού της μονής. Δυτικά βρίσκεται το νεόκτιστο παρεκκλήσι του Οσίου Κλήμεντος με τον τάφο του. Από το σημείο αυτό η θέα προς τον βοιωτικό κάμπο και τις λίμνες είναι μαγευτική. Από εδώ ξεκινάει και ένα μικρό μονοπάτι που καταλήγει στην απόκρημνη σπηλιά όπου ασκήτεψε ο Όσιος Κλήμης. Γύρω από τη Μονή υπάρχουν ερείπια παλαιοτέρων παρεκκλησίων, ενώ σε απόσταση ενός περίπου χιλιομέτρου, δίπλα στο δρόμο, βρίσκεται το παρεκκλήσι των Αγίων Σαράντα Μαρτύρων, κτίσμα από την εποχή της Τουρκοκρατίας.

Το παρεκκλήσιο του Αγίου Λουκά

Τα τελευταία χρόνια έγινε πολύ γνωστός στον Ελλαδικό χώρο ο σύγχρονός μας Ρώσος Άγιος Λουκάς ο ιατρός, αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας (1877-1961). Μέσα στην Ιερά Μονή υπάρχει παρεκκλήσιο του Αγίου Λουκά. Η μνήμη του τελείται στις 11 Ιουνίου.

Οι Άγιοι που τιμώνται στην Ιερά Μονή Σαγματά

  • Όσιος Μελέτιος (1035-1105). Κτήτορας της φερώνυμης Ιεράς Μονής στον Κιθαιρώνα. Χρημάτισε γέροντας του Οσίου Κλήμεντος. Από πολλούς υποστηρίζεται ότι για κάποιο χρονικό διάστημα έζησε στον Σαγματά. Η μνήμη του εορτάζεται την 1η Σεπτεμβρίου.
  • Όσιος Κλήμης (1050-1140). Κτήτορας της Ιεράς Μονής Σαγματά. Αθηναίος στην καταγωγή προσήλθε σε νεαρή ηλικία στην Ι. Μονή Οσίου Μελετίου, όπου εκάρη μοναχός από τον Όσιο Μελέτιο και έμεινε κοντά του 30 χρόνια. Στις αρχές του 12ου αιώνα ήλθε στο Σαγματά και ασκήτεψε σε μια σπηλιά στην άκρη του απόκρημνου βράχου. Στις μέρες του άρχισε να κτίζεται το μοναστήρι. Η μνήμη του εορτάζεται την 26η Ιανουαρίου και την 1η Μαΐου.
  • Όσιος Γερμανός (1480-1540). Χρημάτισε ηγούμενος της Ιεράς Μονής κατά τους ζοφερούς χρόνους της δουλείας. Ήταν πνευματικός πατέρας του Οσίου Σεραφείμ. Η μνήμη του εορτάζεται την 26η Ιανουαρίου.
  • Όσιος Σεραφείμ (1520-1602). Καταγόταν από το χωριό Ζέλι. Σε νεαρή ηλικία ήλθε στο Σαγματά και εμόνασε 10 χρόνια. Για περισσότερη άσκηση κατέφυγε στην περιοχή Δομπούς Ελικώνος και έχτισε τη φερώνυμη Ιερά Μονή. Η μνήμη του εορτάζεται την 6η Μαΐου.

Tips

Το πιο ενδιαφέρον τμήμα του ναού είναι το ψηφιδωτό δάπεδό του. Είναι ωραιότατο, από τα σπάνια δείγματα αυτής της γοητευτικής βυζαντινής τέχνης, φτιαγμένο με λεπτές πολύχρωμες ψηφίδες. Έχει θαυμάσιες παραστάσεις από το ζωικό και φυτικό βασίλειο καθώς και γεωμετρικά σχήματα.

Φωτογραφίες

2018-07-17T20:08:10+00:00

Μην χάσετε ακόμα

Διαδραστικός Χάρτης

visitthiva-ekdiloseis

Εκδηλώσεις

visitthiva-ekdromes

Εκδρομές